جشن اول تابستان و جشن تیرگان

 

به گزارش روابط عمومی انجمن تلاشگران فراهان

دیار فراهان به خود می بالد که یکی از جشن های کهن ایران زمین را در دل خود زنده نگه داشته است.
جشن اول تابستان یکی از جشن های مهم ایرانیان باستان است که همانند نوروز ، مهرگان و یلدا برگزار می گردیده است ،امروز این جشن در طول تاریخ فراموش شده است ،اما این سنت کهن به زیبایی همه ساله در فراهان برگزار می گردد.
جشن اول تابستان در روز اول تیر ماه برگزار می گردد ،طبق اعتقادات ایران باستان اوج و کمال ، شایسته ستایش است و خورشید در این چنین روزی در مسیر ظاهری گردش سالانه خود به اوج و کمال می رسد ، و برای پرستش این اوج و کمال ، ان را جشن می گرفتند ، و هم چنین نام خرداد بر گرفته از هووروتات به معنی اوج و کمال می باشد ، اخرین روز خرداد و اولین روز تیرماه ،خورشید در اوج و کمال می باشد.
جشن اول تابستان به نام اب پاشانک نیز می باشد.
در رابطه با علل اب پاشانک علل زیادی ذکر می کنند که بیشتر به افسانه شباهت دارد ،از جمله اینکه :
در زمان فیروز پسر یزد گرد اول هفت سال در ایران قحطی بود ، اما کسی از قحطی تلف نشد .با اولین بارش مردم بسیار خوشحال شدند و به نشانه شکر گزاری اب به سر روی هم پاشیدند.
و یا اینکه یکی از پادشاهان ساسانی در جنگ پیروز شده بود در زمان برگشت از جنگ ، کنار قنات زلف اباد سر روی خود را به آب زد .در حال شستن صورت ، در ذهنش حوریه ( پری) دید ، اب روی پری پاشید ، دیگران هم به تبع از شاه اب روی هم پاشیدند و شادی کردند ، واین مراسم شاد تا قرن ها ادامه یافت.
جشن اب پاشانک علاوه بر ایران در چندین کشور از جمله سوید هم برگزار می گردد.البته علت ان متفاوت می باشد.
در روز اول تابستان به نوعروسان حلقه گل به عنوان نماد تعهد هدیه می دادند.
اما جشن تیرگان در روز ۱۳ تیر ماه برگزار می گردد،در عهد باستان علاوه بر ماه ها ، روزهای ماه نیز اسم داشتند، زمانی که اسم ماه با اسم روز هم نام می شد ،جشن می گرفتند ،چون روز ۱۳ را تیر می نامیدند ،روز تیر در ماه تیر جشن می گرفتند.
جشن تیرگان به احترام تیشتر«ستاره باران»برگزار می گردید.
روز ۱۳ تیرماه را جشن ارش کمان گیر نیز می نامند زیرا اعتقاد داشتند ارش در چنین روزی با جانفشانی مرز ایران و توران را مشخص کرد.


۱۳ تیر روز تجلیل از مقام نویسندگان نیز می باشد، ابوریحان بیرونی در کتاب اثارالباقیه ،۱۳ تیر را روز تجلیل از مقام نویسندگان نامیده است.
ارامنه نیز به تبعیت از جش تیرگان روز ۱۳ ژانویه را جشن می گیرند.
مراسم پرسه ،از جمله مراسمی که در روز اول تیرماه برگزار می شد ،رفتن به مزار هم میهنانی که در راه دفاع دین و میهن جان خود را فدا کرده اند یا عزیزی در ان سال از دست داده اند،می باشد که به پرسه معروف می باشد.
در تیرماه جشن های دیگری برگزار می شد ،از جمله:
جشن نیلوفر که در ۶ تیرماه برگزار می شد و امروزه اثار گل نیلوفر در تخت جمشید مشاهده می شود.
جشن عید ماه که در ۲۹ تیرماه برگزار می گردید معمولا در بالای کوه ها اتش روشن می کردند وشادمانی می کردند. این جشن هم اکنون در سواد کوه مازندران برگزار می گردد.
علل تداوم جشن اول تابستان در فراهان:
۱،زمانی که شهر زلف اباد توسط خان قاجار ویران شد ، بازماندگان به رسم مراسم پرسه به احترام چهلم شهدای خود به امام زاده احمدبن علی زلف اباد مراجعه نمودند ،این مراسم در روز اول تابستان بود.
۲،این مراسم در فراهان مقارن با شادمانی برداشت محصولات کشاورزی می باشد که با زیارت اماکن مقدسه و تفریح و شادی اغاز می شد.
۳.همراه با مراسم اول تابستان، بازاری به صورت یک روزه ایجاد می شد ، که کشاورزان با خرید ادوات کشاورزی ،برداشت محصول را با وسایل نو اغاز می کردند.
اماکن برگزاری جشن اول تابستان
امامزاده احمدبن علی زلف اباد
امامزاده شاهواروق
امامزاده محمد عابد مشهد میقان
امامزاده حسین نظام اباد
نتیجه؛
۱. جشن اول تابستان با جشن تیرگان متفاوت است، علت این که جشن اول تابستان گاهی اوقات مترادف با جشن تیرگان بیان می شده است ، اینست که جشن اول تابستان ۱۳ روز طول می کشیده و روز پایانی ان به جشن تیرگان متصل می شده است.
۲.ایرانیان باستان جشن های متعددی داشته اند و انها جشن را برای شکرانه و ستایش خداوند انجام می داده اند
۳.ایرانیان باستان به کمال و رسایی علاقه خاصی داشته اند و این کمال را در کیهان و طبیعت جستجو می کرده اند
۴،ایرانیان باستان در تقویم و محاسبات نجومی بسیار پیشرفته بوده اند چنانچه انتخاب اعیاد با تقویم بسیار دقیق تنظیم شده است مانند ،
عید نوروز در اعتدالین بهاری
جشن اول تابستان در انقلابین تابستانی
مراسم یلدا در انقلابین زمستانی
۵.توجه به مسایل اخلاقی در جامعه ، مثلا در روز اول تابستان به نوعروسان حلقه گل هدیه می دادند به نشانه تعهد به عهد وپیمان وشاید حلقه نامزدی امروزی برگرفته از ان مراسم باشد.
منبع : کتاب جغرافیای فراهان

2 دیدگاه در “جشن اول تابستان و جشن تیرگان”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *